DAILY NATION 

Interpol Yapiga Jeki Vita Dhidi ya Uhalifu wa Mtandao

Jumatatu, Agosti 21, 2023

Na Mary Wambui
Nation Media Group

Operesheni ya usalama wa mtandao iliyoongozwa na Interpol imefanikiwa kuvuruga vituo 615 vya programu hasidi (malware) vilivyolenga tovuti za Kenya kati ya Aprili na Julai mwaka huu.

Operesheni hiyo ya miezi minne, inayojulikana kama Africa Cyber Surge II, ilizinduliwa Aprili kwa lengo la kutambua wahalifu wa mtandao na miundombinu iliyoathirika katika nchi 25 za Afrika.

Kwa msaada wa Mfumo wa Ushirikiano wa Polisi wa Umoja wa Afrika, operesheni hii ililenga pia kuwezesha ushirikiano wa kubadilishana taarifa za kijasusi kati ya nchi na kurahisisha ushirikiano kati ya vyombo vya utekelezaji wa sheria barani Afrika ili kuzuia, kupunguza, kuchunguza na kukomesha uhalifu wa mtandao kama vile udukuzi, uhalifu wa barua pepe za kibiashara, na ulaghai wa mtandaoni.

Ingawa Interpol haikufichua kama kulikuwa na watu waliokamatwa kuhusiana na Kenya, operesheni hiyo ilifanyika wakati ambapo mashambulizi ya Distributed Denial of Service (DDoS) yalikuwa yamelenga tovuti za serikali na sekta binafsi. Kwa mfano, jukwaa la e-Citizen lilipata msongamano mkubwa wa maombi, hali iliyosababisha ucheleweshaji wa huduma kwa watumiaji.

"Kwa ufafanuzi, faragha na usalama wa data havikuathirika. Serikali itaendelea na juhudi za uangalizi wa mtandao na inahimiza sekta ya umma na binafsi kuongeza jitihada zao za usalama wa mtandao ili kwa pamoja kulinda anga ya mtandao ya Kenya," alisema Waziri wa ICT Eliud Owalo baada ya shambulio hilo.

Kama sehemu ya juhudi za serikali kuimarisha usalama wa tovuti zake zote, imeshirikiana na Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa (UNDP) kuzindua Unique Personal Identifier (UPI), kitambulisho cha kwanza cha kidijitali nchini Kenya, ambacho kilitarajiwa kuzinduliwa Septemba lakini kikacheleweshwa hadi Oktoba ili kuhakikisha usahihi wake.

"Kosa dogo lolote linaweza kuwa na gharama kubwa katika mradi wa aina hii, na ninashukuru UNDP kwa kukubali kuwa sehemu ya mradi huu. Kama mnavyofahamu, matumizi ya huduma zaidi ya 5,000 za kidijitali kwenye jukwaa la e-Citizen yanategemea uwepo wa kitambulisho sahihi cha kidijitali," alisema Katibu Mkuu wa Uhamiaji na Huduma za Raia, Julius Bitok, wiki iliyopita.

Operesheni ya Cyber Surge II ilibaini uhusiano mkubwa kati ya uhalifu wa kifedha na uhalifu wa mtandao, ikihimiza nchi wanachama kupanua mbinu za uchunguzi kwa kutumia mkakati wa "fuatilia fedha".

Operesheni hiyo iliwasaidia wachunguzi kutambua mitandao 20,674 ya mtandao iliyokuwa na mashaka, ambayo ilihusishwa na hasara ya kifedha ya zaidi ya dola milioni 40.

Nchini Cameroon, washukiwa watatu walikamatwa wakihusiana na ulaghai wa mtandaoni uliokuwa unahusisha mauzo bandia ya kazi za sanaa zenye thamani ya dola 850,000, huku tovuti mbili za dark net zikifungwa.

Mamlaka nchini Nigeria ilimkamata mshukiwa mmoja anayedaiwa kumlaghai mwathiriwa kutoka Gambia, huku polisi wa Mauritius wakikamata watu wawili waliokuwa wakitumika kama money mules katika ulaghai ulioanzishwa kupitia majukwaa ya ujumbe. Nchini Gambia, anwani 185 za mtandao (IP) zilizounganishwa na shughuli haramu zilifungwa.

Nchi pia zilionyeshwa tahadhari kuhusu seva 3,786 za udhibiti na amri zilizo na madhara, anwani 14,134 za IP zilizounganishwa na wizi wa data, viungo 1,415 vya hadaa (phishing), anwani 939 za IP za ulaghai na zaidi ya viungo 400 vingine vya mtandao vyenye madhara.

"Operesheni ya Africa Cyber Surge II imesaidia kuimarisha idara za uhalifu wa mtandao katika nchi wanachama pamoja na kuimarisha ushirikiano na wadau muhimu kama vile timu za dharura za usalama wa kompyuta na watoa huduma za mtandao. Hili litachangia zaidi katika kupunguza athari za uhalifu wa mtandao duniani na kulinda jamii katika eneo hili," alisema Katibu Mkuu wa Interpol, Jürgen Stock.

Ripoti ya hivi karibuni ya African Cyberthreat Assessment iliyotolewa Machi inaonyesha kuwa nchi nyingi kati ya 42 zilizochunguzwa zina sera, sheria na mashirika yanayohusika na uhalifu wa mtandao.

"Kwa kuwa sheria dhidi ya uhalifu wa mtandao ni dhaifu, na hazipo kabisa katika baadhi ya nchi, wahalifu wanaweza kuendesha shughuli zao bila hofu kwa sababu hata wakigunduliwa, hawashtakiwi au hawapelekwi katika nchi zilizo na sheria kali zaidi," ripoti hiyo inasema.